Weranda literacka

Eutanazja w nazistowskich Niemczech


Wykłady:
Nazistowska zagłada osób z zaburzeniami psychicznymi na ziemiach polskich. Początek ludobójstwa – prof. Tadeusz Nasierowski
Nazistowskie elity władzy na Górnym Śląsku w okresie przeprowadzania Akcji T4 – dr Mirosław Węcki

10 kwietnia zapraszamy na spotkanie towarzyszące wystawie czasowej Zapomniane ofiary nazistowskiej eutanazji – mord na pacjentach śląskich zakładów leczniczych w latach 1940–1945, prezentowanej  w Domu Pamięci Żydów Górnośląskich. Wydarzenie będzie okazją, by poruszyć trudną i nieznaną historię zagłady osób chorych psychicznie podczas II wojny światowej. Wprowadzeniem do dyskusji staną się wystąpienia prof. Tadeusza Nasierowskiego (Nazistowska zagłada osób z zaburzeniami psychicznymi na ziemiach polskich. Początek ludobójstwa) oraz dr. Mirosława Węckiego (Nazistowskie elity władzy na Górnym Śląsku w okresie przeprowadzania Akcji T4). Historyk dr Mirosław Węcki z Uniwersytetu Śląskiego od wielu lat specjalizuje się w  dziejach II wojny światowej, ze szczególnym uwzględnieniem jej przebiegu na terenie Górnego Śląska, roli elit władzy oraz rozwiązań instytucjonalnych dla tego okresu. Tadeusz Nasierowski jest doktorem habilitowanym psychiatrii, zatrudnionym w Katedrze i Klinice Psychiatrycznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. To autor wielu książek omawiających dzieje psychiatrii, w tym czarną kartę historii eksterminacji osób z zaburzeniami psychicznymi. Jest Przewodniczący Komisji Naukowej Historii Psychiatrii Polskiej Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, a ponadto przewodniczącym Społecznego Komitetu Przerwane Milczenie, którego celem działań jest budowa pomnika upamiętniającego dokonaną przez Niemców zagładę chorych psychicznie na ziemiach polskich. Ideę Komitetu zapoczątkował dr Zdzisław Jaroszewski – świadek wywózki dzieci ze szpitala psychiatrycznego w Owińskach w 1939 roku. Przyczynkiem do dyskusji podczas spotkania będą książki Steve'a Sema-Sandberga Wybrańcy (Wyd. Literackie, 2015) oraz Götza Aly'ego Obciążeni. Eutanazja w nazistowskich Niemczech (wyd. Czarne, 2015).

„Zagłada osób chorych psychicznie podczas II wojny światowej w okupowanej Polsce zapoczątkowała ludobójcze działania III Rzeszy. Polska stała się dla nazistów, Niemców i Austriaków, poligonem doświadczalnym do wypracowania skutecznych metod zabijania ludzi na skalę przemysłową. Los osób psychicznie chorych, pomimo iż stanowił odrębne jakościowo wydarzenie, to wraz z Holocaustem układa się w jeden ciąg zdarzeń (zagłada osób z zaburzeniami psychicznymi – Holocaust – mordowanie niezdolnych do pracy robotników przymusowych). W obu przypadkach – zagłady chorych psychicznie i Holocaustu - mieliśmy do czynienia z tymi samymi sprawcami posługującymi się językiem niemieckim, tymi samymi metodami unicestwiania ludzi, przećwiczonymi najpierw na osobach chorych psychicznie, a także z ciągłością czasową obu zbrodni. W kontekście powyższego rodzi się pytanie: czy zagładę osób z zaburzeniami psychicznymi na ziemiach polskich podczas II wojny światowej powinno się traktować jako część programu eutanazji, czy też jako wydarzenie samoistne mające jedynie punkty styczne z akcją „T4”?

Patrzenie na sprawę zagłady chorych w okupowanej Polsce poprzez pryzmat tego co wydarzyło się w tzw. „starej Rzeszy” nie znajduje potwierdzenia w źródłach. O ile bowiem zagłada osób chorych psychicznie w „starej Rzeszy” (akcja „T4”) była centralnie sterowanym programem, w pierwszym etapie całkowicie zbiurokratyzowanym, w postaci ściśle określonej procedury medycznej, o tyle dokonana przez Niemców zagłada osób chorych psychicznie na ziemiach polskich poza powierzchowną selekcją chorych była odbiurokratyzowana i miała wiele twarzy, od ad hoc przeprowadzanych akcji likwidacyjnych podejmowanych z inspiracji lokalnych władz okupacyjnych do długotrwałego stosowania pośrednich form eksterminacji w postaci głodzenia i stwarzania warunków sprzyjających szerzeniu się chorób zakaźnych. Tym, co wyróżniało dokonaną przez Niemców zagładę osób chorych psychicznie w Polsce w stosunku do programu „T4” w III Rzeszy było jej ścisłe powiązanie z prowadzoną akcją kolonizacyjną. Zakładała ona wymordowanie miejscowej inteligencji, czego skutkiem było m.in. jednoczesne zabijanie ludzi chorych i osób stanowiących elitę narodu” – pisze prof. Tadeusz Nasierowski.

10 kwietnia 2019, Dom Pamięci Żydów Górnośląskich, godz. 17.00
Obciążeni Wybrańcy – eutanazja w nazistowskich Niemczech
Wykłady:
Nazistowska zagłada osób z zaburzeniami psychicznymi na ziemiach polskich. Początek ludobójstwa – prof. Tadeusz Nasierowski
Nazistowskie elity władzy na Górnym Śląsku w okresie przeprowadzania Akcji T4 – dr Mirosław Węcki
Dyskusja wokół książek:
Steve'a Sema-Sandberga Wybrańcy (Wyd. Literackie, 2015) oraz Götza Aly'ego Obciążeni. Eutanazja w nazistowskich Niemczech (wyd. Czarne, 2015)
Spotkanie towarzyszy wystawie Zapomniane ofiary nazistowskiej eutanazji – mord na pacjentach śląskich zakładów leczniczych w latach 1940–1945
Wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona
Organizator: Muzeum w Gliwicach

Dom Pamięci Żydów Górnośląskich - Oddział Muzeum w Gliwicach
ul. Księcia Józefa Poniatowskiego 14
44-100 Gliwice
tel. +48 605 362 594
dompamieci@muzeum.gliwice.pl


http://www.muzeum.gliwice.pl
www.facebook.com/dompamiecgliwice

Muzeum w Gliwicach
ul. Dolnych Wałów 8a
44-100 Gliwice
http://www.muzeum.gliwice.pl

Organizatorem Muzeum w Gliwicach jest Miasto Gliwice

Zdjęcie: : Budynek C 16 byłego ośrodka uśmiercania w ramach Akcji T4 w  Pirna-Sonnenstein, gdzie w piwnicy znajdowała się komora gazowa. Zdjęcie wykonane w 1994 roku.
Właściciel zdjęć: Stiftung Sächsische Gedenkstätten/Gedenkstätte Pirna-Sonnenstein

Dołącz do dyskusji - napisz komentarz

Prosimy o zachowanie kultury wypowiedzi.
Obraźliwe komentarze są blokowane wraz z ich autorami.

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.

Dodaj pierwszy komentarz i bądź motorem nowej dyskusji. Zachęcamy do tego.