Mania

Polska gwiazda światowego kina Pola Negri (Mania) – Tournee niemego filmu z muzyką na żywo. Warszawa, Paryż, Madryt, Londyn, Kijów, Berlin.
Film z początków kariery polskiej gwiazdy światowego kina – Poli Negri - „Mania. Historia pracownicy fabryki papierosów” po blisko stu latach powróci na ekrany kin.

W ramach projektu Filmoteki Narodowej „Mania” realizowanego podczas Polskiej Prezydencji w Unii Europejskiej 2011 – odrestaurowany cyfrowo film niemy z 1918 roku ze specjalnie na tę okazję skomponowaną muzyką Jerzego Maksymiuka zostanie pokazany w sześciu europejskich stolicach. Muzykę na żywo wykona Wrocławska Orkiestra Kameralna Leopoldinum pod dyrekcją kompozytora.

Światowa re-premiera filmu odbyła się 4 września 2011 w Filharmonii Narodowej.W ciągu kolejnych trzech miesięcy, w równie prestiżowych miejscach, zobaczą go widzowie: Paryża (12 wrześnie 2011) - w działającym od 1935 roku Cinenma Le Balzac, Madrytu (29 września 2011) – w zabytkowym Cine Doré, Londynu (13 października) – w multikulturalnym Barbican Centre, Kijowa (29 października 2011) – podczas Międzynarodowego Festiwalu Filmowego „Mołodist”. Tournée zakończy się w Berlinie, gdzie dokładnie przed dziewięćdziesięcioma trzema laty – 8 listopada, zaledwie trzy dni przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości, odbyła się prapremiera „Mani” (Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz). Projekt Filmoteki Narodowej jest częścią programu kulturalnego Polskiej Prezydencji w Unii Europejskiej 2011.

„Mania. Historia pracownicy fabryki papierosów" - niemiecka produkcja z 1918 roku, wyreżyserowana przez węgierskiego reżysera Eugena Illésa - jest wyjątkowo cenna dla rodzimej kultury ze względu na tytułową rolę Poli Negri (Barbary Apolonii Chałupiec) - polskiej gwiazdy światowego kina. Film opowiada poruszającą historię wielkiej miłości Mani - pracownicy fabryki papierosów - do utalentowanego kompozytora Hansa i należy do jednego z pierwszych filmów w bogatym dorobku Poli Negri. „Mania” powstała w efekcie międzynarodowej współpracy w okresie, gdy kino nieme przekraczało bariery narodowe oraz językowe. Walory artystyczne filmu to: wartka dramaturgia, interesujące kreacje aktorskie, ciekawe zabiegi operatorskie oraz wyszukana scenografia według projektu Paula Leni, znanego reżysera filmów ekspresjonistycznych.

Przez wiele lat uznawana za zaginioną kopia filmu przekazana została przez czeskiego kolekcjonera w 2006 roku i włączona do zbiorów Filmoteki Narodowej. Jedyna zachowana na świecie kopia filmu poddana została kompleksowej rekonstrukcji w Pracowni Restauracji Taśmy Filmowej Filmoteki Narodowej, w ramach projektu „Konserwacja i digitalizacja przedwojennych filmów fabularnych w Filmotece Narodowej w Warszawie” współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach XI Priorytetu „Kultura i dziedzictwo kulturowe” Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (www.nitrofilm.pl). Obraz ten jest jednym z czterdziestu trzech digitalizowanych w ramach trwania projektu Nitrofilm (od 2008 roku) filmów fabularnych sprzed 1939 r. W pełni odrestaurowany cyfrowo (4K) film „Mania” wyświetlony zostanie z taśmy 35 mm oraz kopii DCP (Digital Picture Exchange) z odwzorowaniem oryginalnej kolorystyki filmu.

Cyfrowa rekonstrukcja filmu z początków kinematografii oraz jego prezentacja europejskiej publiczności jest świadectwem wkładu Polski w jedno z ważniejszych zadań zjednoczonej Europy, jakim jest ochrona dziedzictwa kulturowego. Projekt
„Polska gwiazda światowego kina Pola Negri (Mania) – tournee niemego filmu z muzyką na żywo”, łącząc różne formy artystycznego wyrazu, oferuje miłośnikom filmu i muzyki oryginalną formułę wydarzenia promującego Polskę i jej kulturę.

WARSZAWA: 4. 09. 2011 FILHARMONIA NARODOWA
PARYŻ: 12. 09. 2011 CINEMA LE BALZAC
MADRYT: 29. 09. 2011 CINE DORÉ
LONDON: 13. 10. 2011 BARBICAN CENTER
KIJÓW: 29. 10. 2011 KYJIV / MFF „MOŁODIST”
BERLIN: 8. 11. 2011 VOLKSBÜHNE AM ROSA-LUXEMBURG-PLATZ

Opis filmu: Poruszająca historia wielkiej miłości Mani Walkowskiej - pracownicy fabryki papierosów - do utalentowanego kompozytora Hansa. Mania zostaje wybrana na modelkę na plakat reklamowy nowej marki papierosów. U Alexa, malarza, który ma być autorem plakatu, poznaje młodego kompozytora Hansa van den Hofa. Zakochuje się w nim z wzajemnością. Tymczasem Morelli, bogaty i wpływowy mecenas sztuki, zaintrygowany urodą modelki z plakatu, urządza wielki bal, na który zaprasza Manię. W trakcie zabawy usilnie zabiega o jej względy, jednak bezskutecznie. Mania inspiruje Hansa do napisania opery, która ma być wystawiona w berlińskiej operze. Zazdrosny Morelli, jeden z akcjonariuszy Opery Narodowej, używa swoich wpływów w skutek czego dzieło Hansa, zatytułowane Mania, zostaje odrzucone. Dziewczyna próbuje przekonać Morellego, by pomógł Hansowi. Morelli zgadza się, ale pod warunkiem, że do czasu premiery Mania zamieszka z nim i zostanie jego kochanką. Dyrektor opery Dreyer zgadza się na wystawienie opery Hansa. Kompozytor zmienia tytuł swojego dzieła na Tarantella. Na premierze miejsca w loży honorowej zajmują Mania i Morelli. W przerwie Mania spotyka się z Hansem i próbuje wyjaśnić mu, że nadal go kocha, a z Morellim związała się tylko po to, by Hans mógł wystawić swoją operę. Kompozytor nie chce jej słuchać. Zrozpaczona Mania zamyka w garderobie tancerkę, przebiera się za nią i zajmuje jej miejsce na scenie…„Mania. Historia pracownicy fabryki papierosów”, to jeden z pierwszych zagranicznych filmów w bogatym dorobku polskiej artystki Poli Negri. Późniejsza wielka gwiazda kina zagrała w nim jako dwudziestokilkuletnia dziewczyna, przed którą dopiero otwierały się drzwi do światowej kariery. Jednak już wtedy oczarowała swoją oryginalną urodą, pięknymi oczami, zwinnością ciała, bogatą mimiką oraz nietuzinkową osobowością.

„Mania” powstała w efekcie międzynarodowej współpracy w okresie, gdy kino nieme przekraczało bariery narodowe oraz językowe. Walory artystyczne filmu to: wartka dramaturgia, interesujące kreacje aktorskie, ciekawe zabiegi operatorskie oraz wyszukana scenografia według projektu Paula Leni, znanego reżysera filmów ekspresjonistycznych.

Film przez wiele lat był uznawany za bezpowrotnie zaginiony. W 2006 roku Filmoteka Narodowa odkupiła kopię filmu od czeskiego kolekcjonera, a następnie poddała ją kompleksowej rekonstrukcji w ramach projektu „Konserwacja i digitalizacja przedwojennych filmów fabularnych w Filmotece Narodowej w Warszawie” współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach XI Priorytetu „Kultura i dziedzictwo kulturowe” Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Dzięki staraniom Filmoteki Narodowej „Mania” w pewnym sensie została przywrócona do życia.

Reżyseria: Eugen Illés
Scenariusz: Hans Brennert
Zdjęcia: Eugen Illés
Scenografia: Paul Leni
Produkcja: Projektions-AG Union, Niemcy, 1918
Premiera w Berlinie: 8.11.1918
Obsada aktorska: Pola Negri (Mania Walkowska, pracownica fabryki papierosów),
Werner Hollmann (Morelli, mecenas sztuki), Arthur Schroder (Hans van den Hof, kompozytor), Ernst Wendt (Heinz Alex, malarz)
Czas projekcji: 85 min

Prasa o filmie: W kinie Kammerlichtspiele wielki sukces odniósł dramat Mania (seria z Polą Negri), film, który i w szczegółach, i jako całość zdradza smak i umiejętności wszystkich uczestniczących w jego produkcji. Historia robotnicy z fabryki papierosów, tak jak się toczy aż do najbardziej dramatycznych scen, równie dobrze mogłaby się wydarzyć w prawdziwym życiu (…)
Der Film, nr 45, 19.11.1918 r.

O reżyserze: Eugen Illés [wł. Jenö Illés] (ur. 28 stycznia 1877 w Debreczynie na Węgrzech, zm. 17 października 1951 w Budapeszcie). Był operatorem, reżyserem i pisarzem. Studiował nauki ścisłe, muzykę oraz filozofię klasyczną. W 1905 roku wyjechał do Niemiec. Na początku pracował jako dziennikarz pisma Berliner Tageblatt, później związał się z kinematografią i w 1911 roku został dyrektorem berlińskiego oddziału Pathé.

W 1912 roku nawiązał współpracę z firmą producencką Duskes GmH w Berlinie, gdzie pracował jako operator i reżyser. Wyreżyserował dwa filmy z udziałem Poli Negri: „Manię” oraz „Der Gelbe Schein” („Żółty paszport”, 1918). Jego dorobek to blisko trzydzieści filmów z okresu kina niemego. W 1927 roku wrócił na stałe na Węgry.

Cyfrowa rekonstrukcja filmu: Film „Mania. Historia pracownicy fabryki papierosów” został zrekonstruowany w 2011 roku w ramach projektu „Konserwacja i digitalizacja przedwojennych filmów fabularnych w Filmotece Narodowej w Warszawie”, którego celem jest zabezpieczenie wieczyste najcenniejszych polskich archiwaliów filmowych okresu przedwojennego. MANIA jest pierwszym z trzech filmów poddanym pełnej rekonstrukcji w technologii 4K.
Więcej informacji nt. projektu: www.nitrofilm.pl

Kadr z filmu „Mania. Pracownica fabryki papierosów” (1918) /przed i po rekonstrukcji/ źródło: Filmoteka Narodowa

Polska gwiazda światowego kina - Pola Negri (wł. Barbara Apolonia Chałupiec) urodziła się 3 stycznia 1897 roku w polskiej miejscowości Lipno (zmarła 1 sierpnia 1987 roku w San Antonio w USA).Była wielką gwiazdą kina, legendą, aktorką o światowym formacie. Jej egzotyczna uroda, charyzma, bogata mimika oraz umiejętności pantomimiczne powodowały, że jej role Negri zapadały głęboko w pamięć widzów, dla których stała się bożyszczem ekranu. Wykreowała postać femme fatale, kobiety-wampa i stała się symbolem epoki poprzedzającej dynamiczny rozwój sztuki filmowej. Zyskała status prawdziwej gwiazdy i do historii kinematografii przeszła jako pierwsza Europejka oraz właściwie jedyna Polka, która zrobiła prawdziwą karierę w Hollywood.

Kariera Poli Negri rozpoczęła się od występów w Polsce w pionierskim okresie polskiego kina. Związała się wówczas z wytwórnią „Sfinks” Aleksandra Hertza, producenta m.in. „Bestii” (1917), gdzie dała się poznać jako wyjątkowo utalentowana aktorka. Porzuciła tę współpracę po otrzymaniu zaproszenia z Berlina od Maxa Reinhardta, legendy niemieckiego teatru, który pragnął obsadzić ją w sztuce „Sumurun”. Doskonale odnalazła się jako etatowa aktorka mistrza kina Ernsta Lubitscha. Pod okiem tego reżysera rozbudowała swój warsztat i osiągnęła szczyt popularności. Z okresu berlińskiego pochodzą ważne filmy w jej dorobku: „Mania” (1918), „Carmen” (1918), „Madame Dubarry” (1919) i filmowa adaptacja „Sumurun” (1920). Wieści o jej talencie przyciągnęły uwagę amerykańskich potentatów filmowych i w 1923 roku Pola Negri została triumfalnie ściągnięta do Hollywood. W Ameryce zmodyfikowała dotychczasowe emploi, stała się bardziej szykowna i nadal stanowiła obiekt pożądania. Przyciągała do siebie największe sławy filmu. Była partnerką Charlie Chaplina, narzeczoną Rudolfa Valentino, a dzięki ślubowi z Gruzinem Sergiuszem Mdivanim została księżną. Wcielała się w role egzotycznych tancerek - w „Mężczyznach” (1924) i „Tancerce hiszpańskiej” (1923), lub dziewczyn z półświatka np. w „Czarnej Lu” (1924). Pojawiła się również w tytułowej roli Katarzyny Wielkiej w „Cesarzowej” (1924) wyreżyserowanej przez Lubitscha. Wystąpiła także w rolach komediowych, ukazując swoje vis comica w „Bezwstydnej kobiecie” (1925) oraz „Dobrym i nieznośnym” (1926). Niezapomnianą kreację stworzyła w filmie „Hotel Imperial” (1927) szwedzkiego mistrza kina Mauritza Stillera.

Nadejście ery kina dźwiękowego spowodowało, że Hollywood odsunęło się od swoich dotychczasowych gwiazd. Próby głosu Poli Negri wypadły co prawda pomyślnie, zaczęła nawet nagrywać na płytach piosenki śpiewane na ekranie, ale do lamusa przechodził jej ekspresyjny styl gry. Aktorka wróciła do Europy, gdzie niemiecki producent zaproponował jej rolę w „Mazurze” (1935) w reżyserii Williego Forsta. Hitlerowskie Niemcy okazały się dla niej trudnym miejscem do pracy, lecz zagrała w tym okresie dwie znaczące role w filmach „Moskwa-Szanghaj” (1936) oraz „Tango Notturno” (1937). W przeddzień wybuchu drugiej wojny udało jej się opuścić Niemcy i po niespełna półtorarocznym pobycie we Francji wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych. Po kilku latach wystąpiła jeszcze w komedii „Hi Diddle Diddle” (1943), zaś po raz ostatni można ją było oglądać na ekranie w 1964 roku w roli Madame Habib w „Księżycowych prządkach” (1964). Do końca życia otaczała ją legenda wielkiej gwiazdy niemego kina. Wystąpiła w ponad sześćdziesięciu filmach, stworzyła niepowtarzalny styl gry, oparty na połączeniu talentu mimicznego oraz tańca, przyjaźniła się z największymi sławami swoich czasów, m.in. z Albertem Einsteinem, potrafiła rozkochać w sobie największych hollywoodzkich amantów. Spełniła swój sen o Kopciuszku. Sięgnęła wyżyn sztuki filmowej i dała się zapamiętać jako prawdziwa królowa ekranu. Niejednokrotnie akcentowała silne więzi emocjonalne z Polską. Mówiła: „Ja nigdy nie przestałam czuć się Polką i zawsze podkreślałam moje polskie pochodzenie.”

Pokazowi będzie towarzyszy muzyka na żywo, napisana przez cenionego polskiego kompozytora Jerzego Maksymiuka. Wykona ją Wrocławska Orkiestra Kameralna LEOPOLDINUM pod dyrekcją kompozytora.

Kompozytor - Jerzy Maksymiuk

Urodził się 6 kwietnia 1936 r. w Grodnie. Miał być pianistą. Został dyrygentem. Od 13 roku życia komponuje. Jest jednym z najwybitniejszych dyrygentów polskich, niezwykłą osobowością twórczą. Sławę zdobył jako szef Polskiej Orkiestry Kameralnej, z którą w latach 70. podbijał świat. Pod jego batutą orkiestra koncertowała w takich salach jak nowojorska Carnegie Hall, London Proms, Wiener Ferein.

To z „orkiestry Maksymiuka” wyrosła w 1984 r. nie mniej sławna Sinfonia Varsovia. U szczytu powodzenia w 1984 r. na 13 lat objął szefostwo BBC Scottish Symphony Orchestra w Glasgow, z którą odbył liczne tournee po Europie. W uznaniu za dziesięcioletnią pracę z tą orkiestrą został uhonorowany tytułami Conductor Laureate oraz Doctor of Letters Strathclyde University w Glasgow. Występował z tak znanymi orkiestrami jak: London Symphony Orchestra, London Philharmonic Orchestra,, Orchestre National de France, Tokyo Metropolitan Symphony Orchestra, Ensemble Orchestral de Paris, Rotterdam Philharmonic, Royal Liverpool Philharmoni, Hong Kong Philharmonic. Dokonał ok. 200 prawykonań muzyki współczesnej. Nagrał ponad 100 płyt (m.in. dla EMI, Hyperionu, Naxosa). Kompozytor muzyki filmowej. Współpracował z wieloma znanymi polskimi reżyserami: Wojciechem J. Hasem, Krzysztofem Zanussim, Ewą i Czesławem Petelskimi, Tadeuszem Makarczyńskim i wieloma innymi. Dorobek Maksymiuka obejmuje muzykę do ponad 40 filmów.

(…) Muszę widzieć muzyka, słyszeć jego oddech, zobaczyć, jak układa się frak, suknia, grymas na twarzy, czuć atmosferę sali i skrzypienie instrumentów.

(Jerzy Masksumiuk, „Gazeta Łódzka”, 12 lipca 2001)

Wrocławska Orkiestra Kameralna LEOPOLDINUM powstała ponad 30 lat temu. Jej nazwa nawiązuje do jednego z najcenniejszych zabytków architektury barokowej w Europie Środkowej – słynącej ze znakomitej akustyki Auli Leopoldyńskiej Uniwersytetu Wrocławskiego. Orkiestra jest jednym z zespołów Filharmonii Wrocławskiej, będzie także należała do powstającego we Wrocławiu Narodowego Forum Muzyki. Zespół, składający się ze znakomitych muzyków, zdobył szerokie uznanie słuchaczy i krytyki, występując w takich salach, jak: Philharmonie i Schauspielhaus w Berlinie, Tivolis Koncertsal w Kopenhadze, Teatro Victoria Eugenia w San Sebastian oraz na licznych festiwalach. Od 2007 roku dyrektorem artystycznym Leopoldinum jest skrzypek i dyrygent Ernst Kovacic.

Orkiestra nagrała kilkanaście płyt, z których Rossini Gala z Ewą Podleś (kontralt) otrzymała nagrodę Polskiej Akademii Fonograficznej – Fryderyka 1999. Pod dyrekcją Ernsta Kovacica wydała już sześć płyt CD, z których Ernst Křenek – Symphonic Elegy został wysoko oceniony w prestiżowych czasopismach muzycznych: „Diapason”, „Fanfare” i „The Strad”.

www.leopoldinum.art.pl

Projekt: „Konserwacja i digitalizacja przedwojennych filmów fabularnych w Filmotece Narodowej w Warszawie”

Filmoteka Narodowa od 2009 roku realizuje projekt konserwacji i digitalizacji przedwojennych filmów fabularnych współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach XI Priorytetu „Kultura i dziedzictwo kulturowe” Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.
Celem nadrzędnym projektu NITROFILM jest wieczyste zabezpieczenie najcenniejszych archiwaliów filmowych ze zbioru polskiej kinematografii okresu przedwojennego poprzez digitalizację 43 filmów, których kopie zachowały się na taśmie łatwopalnej nitro (nośniku oryginalnym, pochodzącym z okresu, w jakim filmy powstały).

Pełnej rekonstrukcji poddane zostaną 3 filmy: MANIA. HISTORIA PRACOWNICY FABRYKI PAPIEROSÓW (reż. Eugen Illés, Niemcy 1918), PAN TADEUSZ (reż. Ryszard Ordyński, Polska 1928) i ZEW MORZA (reż. Henryk Szaro, Polska 1927). Wszelkie prace rekonstrukcyjne prowadzone są przez zespół pracowników Filmoteki Narodowej w specjalnie stworzonej Pracowni Restauracji Taśmy Filmowej. Zrekonstruowane w zaawansowanej technologii filmy, w wysokiej rozdzielczości obrazu 4K, będą miały swoje uroczyste re-premiery kinowe. Odrestaurowanym niemym filmom, towarzyszyć będzie muzyka na żywo specjalnie na tę okazję skomponowana i wykonana przez wybitnych artystów. Ostatnim etapem realizacji projektu (w 2013 roku) będzie międzynarodowa konferencja naukowa, prezentująca zrekonstruowane dzieła filmowe. Projekcjom towarzyszyć będą wykłady poświęcone restauracji i cyfryzacji ruchomych zabytków kultury. Ponadto utworzenie nowych nośników umożliwi udostępnianie tych filmów na DVD, w telewizji HD i w kinach.

Wszelkie informacje dostępne są na polsko-angielskiej stronie internetowej: www.nitrofilm.pl  oraz na Facebooku: www.facebook.com/nitrofilm  i Twitterze: www.twitter.com/nitrofilm_fn