Nadzieja podstawowa

Próbuje odpowiedzieć na pytanie, jakie czynniki osobowościowe i środowiskowe ułatwiają wyjście z kryzysu po doświadczeniach, które na zawsze zmieniają życie? 

W ten sposób zrodził się ogólny pomysł na badanie. W ślad za nim pojawiła się myśl: A może spróbować zbadać wzrost potraumatyczny wśród kobiet, które w dzieciństwie przeżyły II wojnę światową? Przeszły piekło wojny jako dzieci, a dziś są dojrzałymi seniorkami i dysponują mądrością życiową, którą mogłyby się dzięki takiemu badaniu podzielić. Do udziału w badaniu udało mi się namówić trzydzieści sześć Pań, które w czasie wybuchu wojny były dziećmi. Dwanaście z nich oprócz zmagania się z zawieruchą wojenną było więzionych w hitlerowskich obozach koncentracyjnych.

W badaniu wykorzystałam pojęcie nadziei podstawowej. Jest to wcześnie formujące się, fundamentalne przeświadczenie człowieka o sensowności oraz przychylności otaczającej rzeczywistości. W tym rozumieniu, uformowana przed wybuchem wojny nadzieja, powinna ułatwiać zaakceptowanie trudnych doświadczeń wojennych i budowanie nowego powojennego życia. Badanie uwzględniało też ważną rolę zwierzania się z trudnych wspomnień i to, że rozmawianie z zaufanymi osobami może umożliwiać odzyskanie utraconego w czasie wojny poczucia sensu życia.

Wyniki badania potwierdziły pozytywną rolę, jaką odegrała nadzieja podstawowa w odzyskiwaniu poczucia sensu życia. Kobiety, które miały silne przekonanie o tym, że świat jest miejscem przyjaznym oraz, że jest im przychylny charakteryzowały się wyższymi wskaźnikami wzrostu potraumatycznego. Można powiedzieć, że dzięki nadziei i wierze w sprawiedliwy świat potrafiły zbudować swoje życie na nowo, pomimo trudnych wojennych doświadczeń i związanego z nimi bólu. W badaniu nie udało się udowodnić pozytywnej roli zwierzania się z traumatycznych przeżyć. Jednak wyniki sugerują, że przy ewentualnej kontynuacji badania warto poświęcić temu zagadnieniu więcej miejsca.

W jaki sposób można wykorzystać wyniki opisanego badania w sferze praktycznej? Okazuje się, że kontakt z kobietami, które w przeszłości przeżyły wojnę i odnalazły po niej sens życia może być bardzo cenny dla młodszych kobiet, które aktualnie próbują sobie poradzić z dramatycznymi doświadczeniami. Spotkanie i obcowanie z osobą, która potrafiła poradzić sobie z traumą, może zapoczątkować u innych odzyskiwanie równowagi psychicznej. Tak, więc spotykajmy się i kontaktujmy ze starszym pokoleniem, bo dzięki takim spotkaniom mamy szansę zdobyć wiedzę, która ułatwi nam rozumienie samych siebie. Ważne jest też, że dzięki takim spotkaniom rodzić się może solidarność międzypokoleniowa kobiet w Polsce.

Anna Andrzejewska, praca magisterska (2008 r.) pt. „Nadzieja podstawowa a poczucie koherencji i poczucie sensu życia kobiet, które w dzieciństwie przeżyły II wojnę światową” na kierunku Społecznej Psychologii Klinicznej w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie