Krucha sprawa

Wokół osteoporozy narosło wiele mitów: że dotyka tylko kobiet (praktycznie wszystkich). Albo że chory nie powinien wstawać z łóżka, bo zaraz się połamie. To bajki, ale jedno jest pewne: osteoporoza niepostrzeżenie niszczy kości niemal 100 mln ludzi na całym świecie. Najwięcej osób cierpi w krajach rozwiniętych: w Europie i Ameryce Północnej.

Kości to rusztowanie naszego ciała. I jak każde rusztowanie narażone są na przeciążenia, mikrourazy i zmęczenie materiału. Gdybyśmy byli skazani na jeden szkielet na całe życie, to dość wcześnie zamienilibyśmy się w worek popękanych i połamanych kości. Dlatego, aby szkielet mógł prawidłowo pełnić swoją funkcję, stare i uszkodzone komórki są nieustannie niszczone, a na ich miejsce powstają nowe. W ten sposób w ciągu roku "wymianie" ulega od 2 do 10 proc. naszych kości!

W młodości tempo tworzenia nowych komórek jest większe niż ich likwidacji. Dlatego masa kości rośnie - mniej więcej do 30 roku życia, kiedy osiąga maksimum. Potem następuje kilka lat stabilizacji, po których zaczyna przeważać proces destrukcji. Po 45 roku życia kobiety tracą mniej więcej 1 proc. masy kostnej rocznie, a od okresu menopauzy ponad dwa razy więcej. Z mężczyznami osteoporoza obchodzi się nieco łagodniej - problemy czekają na nich najczęściej dopiero po 65-70 urodzinach. Wskazuje to na związek równowagi tworzenia i niszczenia kości z ilością hormonów płciowych w organizmie. Gdy spada produkcja estrogenu u kobiet i testosteronu u mężczyzn, górę biorą procesy niszczenia komórek. Ponieważ u kobiet proces ten zaczyna się wcześniej, rezultaty widać w statystykach: złamania w wyniku osteoporozy stwierdza się u co trzeciej kobiety po pięćdziesiątce i u co piątego mężczyzny.

Co do jednego lekarze są zgodni: w przypadku zrzeszotnienia kości nic nie zastąpi profilaktyki. Od dzieciństwa musimy fundować sobie dietę bogatą w wapń i dużo ruchu (najlepiej na słońcu, bo nasz organizm wytwarza wówczas witaminę D). Szacuje się, że obecnie przeciętny Polak zjada co najwyżej połowę zalecanej dawki wapnia. Zaś z naszą aktywnością jest chyba jeszcze gorzej. A przecież podczas wysiłku rozwijają się nie tylko mięśnie, ale i układ je podtrzymujący: kości i ścięgna. Wystarczy trochę sportu, spacerów czy pracy w ogródku, by zdobyć przewagę nad osteoporozą - złodziejem kości.

Nowy test ryzyka osteoporozy

19 prostych pytań, które pomogą ci zrozumieć stan zdrowia twoich kości

1. Czy u któregokolwiek z twoich rodziców zdiagnozowano osteoporozę lub czy on/ona złamał/złamała kość podczas upadku z małej wysokości?

2. Czy którykolwiek z twoich rodziców ma nadmierną kifozę piersiową (garb)?

3. Czy masz 40 lat lub więcej?

4. Czy kiedykolwiek złamałeś/złamałaś kość podczas upadku z małej wysokości?

5. Czy często upadasz (więcej niż raz w ciągu ostatniego roku) lub boisz się upaść z powodu słabego zdrowia?

6. Czy po 40. roku życia. twój wzrost zmniejszył się o ponad 3 cm?

7. Czy masz niedowagę (Czy twój wskaźnik masy ciała BMI wynosi mniej niż 19)

8. Czy kiedykolwiek brałeś/brałaś leki glukokortykoidy (kortyzon, prednizon, itp.) przez dłużej niż trzy miesiące (kortykosteroidy często przepisuje się w astmie, reumatoidalnym zapaleniu stawów i innych chorobach zapalnych)?

9. Czy kiedykolwiek zdiagnozowano u ciebie reumatoidalne zapalenie stawów?

10. Czy kiedykolwiek zdiagnozowano u ciebie nadczynność tarczycy lub przytarczyc?

11. Czy regularnie pijesz więcej niż dwie jednostki alkoholu dziennie? Dla piwa jest to więcej niż pół litra, dla wina 150 ml, dla wódki 50 ml.

12. Czy obecnie palisz lub kiedykolwiek paliłeś/paliłaś papierosy?

13. Czy czas poświęcony na wykonywanie wysiłku fizycznego jest mniejszy niż 30 minut dziennie (prace w domu, spacery, prace w ogródku, bieganie etc.)?

14. Czy unikasz mleka lub nabiału lub masz na nie alergię, nie biorąc jednocześnie suplementów wapniowych?

15. Czy spędzasz mniej niż 10 minut dziennie na zewnątrz (z częściami ciała wystawionymi na słońce), nie biorąc jednocześnie witaminy D?

Dla kobiet

16. Czy przeszłaś menopauzę przed upływem 45. roku życia?

17. Czy następowały przerwy w miesiączkowaniu przez 12 lub więcej kolejnych miesięcy (poza ciążą, menopauzą lub usunięciem jajników)?

18. Czy usunięto ci jajniki przed 50. rokiem życia bez stosowania hormonalnej terapii zastępczej?

Dla mężczyzn

19. Czy kiedykolwiek cierpiałeś na zaburzenia erekcji, brak libido lub inne problemy związane z niskim poziomem testosteronu? Jeśli odpowiedziałeś/odpowiedziałaś "tak" na kilka pytań, nie oznacza to oczywiście, że masz osteoporozę. Pozytywne odpowiedzi znaczą, że masz klinicznie udowodnione czynniki ryzyka, które mogą prowadzić do osteoporozy i złamań. Lekarze zalecają jednak, by w takim przypadku udać się do specjalisty, który zleci odpowiednie badania i jeśli to konieczne, ustali odpowiednią terapię.

źródło: www.stenko.org i Gazeta Wyborcza (Piotr Kossobudzki)