Rynek 50 plus

Indie – wyjątkowy kraj na herbacianej mapie świata

Subkontynent jest nie tylko drugim co do wielkości producentem herbaty na świecie, ale także największym konsumentem herbaty czarnej. Według Tea Board India w 2025 r. Indie wyprodukowały 1 395,53 mln kg herbaty, odnotowując wzrost o ok. 7,1% r/r.
  

Jeden z najważniejszych indyjskich producentów herbaty, Asian Tea Group, dołączył do grona partnerów Instytutu Badań Rynku Kawy i Herbaty. 

Główne kierunki eksportu to: Zjednoczone Emiraty Arabskie, Irak, Rosja, Iran, Stany Zjednoczone, Chiny, Wielka Brytania, Niemcy, Arabia Saudyjska i Turcja. Warto przypomnieć, że Indie oferują m.in. cztery herbaty z chronionym oznaczeniem geograficznym (ChOG): Darjeeling, Assam Orthodox, Nilgiri Orthodox i Kangra. W Polsce od lat partnerem indyjskich dostawców herbaty pozostaje Mokate.

– Indie mają olbrzymie znaczenie dla globalnego rynku herbaty. Co ciekawe, firmy z subkontynentu poszukują nowych możliwości rozwoju upraw także w Afryce czy Sri Lance. I to pomimo tak olbrzymiej różnorodności w samych Indiach, która przekłada się na niezwykle bogatą ofertę herbat: od wyrazistych, słodowych naparów z Asamu oraz, nazywanych „szampanem wśród herbat”, delikatnych, muszkatelowych z Dardżylingu, po aromatyczne herbaty z gór Nilgiri, dające złocisty napój, oraz subtelne, kwiatowe z doliny Kangra – zauważa Sylwia Mokrysz, prezes Instytutu Badań Rynku Kawy i Herbaty, i dodaje: – Nie ulega jednak wątpliwości, że długoterminowa trwałość indyjskiego przemysłu herbacianego, zarówno na rynku krajowym, jak i za granicą, zależy przede wszystkim od dotarcia do młodszych konsumentów, którzy coraz częściej wybierają kawę specialty, napoje energetyczne i sieciowe kawiarnie.

Z kolei według ekspertów z Asian Tea Group równie ważne dla pozyskania kolejnych pokoleń konsumentów wydaje się wprowadzenie nowoczesnych napojów funkcjonalnych: herbat parzonych na zimno, gotowych do spożycia (ready to drink, RTD) herbat mrożonych oraz herbat specjalistycznych inspirowanych Japonią, takich jak matcha i prażona hojicha – co będzie kluczowe dla nadania herbacie pozycji współczesnego napoju, wpisującego się w styl życia osób dbających o zdrowie.

Europa premiuje jakość

Międzynarodowy rynek indyjskich herbat z zarejestrowanymi oznaczeniami geograficznymi (OG) – Darjeeling, Assam (Orthodox), Nilgiri (Orthodox) i Kangra – dzieli się na dwa segmenty: masowy handel herbatą luzem oraz niszowe rynki produktów o wysokiej wartości. Choć Europa, zwłaszcza Niemcy, Wielka Brytania, Polska i Holandia, odpowiada za stosunkowo niewielką część całkowitego wolumenu indyjskiego eksportu w porównaniu z Azją Zachodnią (Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi, Irakiem i Iranem) oraz Rosją, pozostaje najbardziej dochodowym kierunkiem sprzedaży. Zapewnia najwyższe średnie ceny za kilogram certyfikowanych herbat wytwarzanych metodą tradycyjną, określaną jako orthodox, oraz herbat ekologicznych.

– Ponadto herbaty z regionów takich jak Darjiling (Dardżyling) i Kangra korzystają w Europie z bezpośredniej ochrony prawnej w ramach unijnego systemu chronionych oznaczeń geograficznych (ChOG). Dostęp do tego rynku premium wymaga jednak pokonania rygorystycznych barier pozataryfowych. Unia Europejska egzekwuje surowe najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości (NDP) substancji takich jak antrachinon i tiametoksam, co zmusza plantacje nastawione na eksport do przechodzenia na metody uprawy ograniczające pozostałości lub na systemy biologiczne i ekologiczne – twierdzi Mohit Agarwal z Asian Tea Group. Dodajmy, że oprócz znaków pochodzenia OG przyznawanych przez Tea Board of India europejscy nabywcy coraz częściej wymagają także potwierdzenia zrównoważonych praktyk, w tym certyfikatów rolnictwa ekologicznego UE, Rainforest Alliance i Fairtrade.

Indie wykorzystują każdą rynkową okazję

Gwałtowny wzrost indyjskiego eksportu herbaty w latach 2025–2026 wynikał w dużej mierze z wykorzystania przejściowych możliwości rynkowych w Azji Zachodniej, przede wszystkim w Iraku. – Gdy zaburzenia gospodarcze i niedobory produkcji w Sri Lance doprowadziły do wzrostu cen herbaty cejlońskiej, iraccy nabywcy przenieśli znaczną część zamówień na herbatę orthodox, głównie Assam Orthodox, do Indii – przypomina Avinash Gupta z Asian Tea Group.

Ta ekspansja opiera się jednak na kruchych podstawach i zasadniczo nie jest możliwa do utrzymania w długim okresie. Na rynku już następuje korekta: wskutek nagromadzenia dużych zapasów w irackich ośrodkach hurtowych oraz narastającej niestabilności geopolitycznej na Bliskim Wschodzie, zakłócającej szlaki handlowe i opłacalność transportu, wartości dostaw do Iraku mogą gwałtownie spaść – potencjalnie o 40–50 mln kg w kolejnym cyklu handlowym. Opieranie się na takich przejściowych zmianach dostawców, podyktowanych ceną surowca, naraża indyjski przemysł herbaciany na nagłe spadki wolumenu sprzedaży; podstawą eksportu powinny być zróżnicowane rynki zbytu i długoterminowe kontrakty.

Nie zawsze konkurenci

– Globalna struktura produkcji pokazuje zasadniczo odmienne specjalizacje dwóch największych producentów herbaty na świecie – przekonuje zdecydowanie Mohit Agarwal. Chiny wytwarzają rocznie ok. 3,2 mld kg herbaty – przede wszystkim zielonej, ale także znaczne ilości herbat ciemnych, poddawanych fermentacji mikrobiologicznej, takich jak pu-erh, oraz czarnych i oolong. Indie produkują natomiast ok. 1,35–1,4 mld kg, z czego mniej więcej 98% stanowi herbata czarna.

– Ponieważ oba kraje dostarczają odmienne kategorie produktów, rzadko bezpośrednio konkurują ze sobą pod względem wolumenu. Główna przewaga konkurencyjna Indii tkwi jednak w segmencie czarnych herbat orthodox, zwłaszcza Assam Orthodox. Dzięki charakterystycznej rześkości i wyrazistości, bogatym nutom słodowym oraz głębokiej barwie naparu Assam Orthodox oferuje wyjątkowy profil smakowy, którego nie da się odtworzyć ani za pomocą chińskich metod przetwarzania, ani przy użyciu liści pochodzących z Afryki Wschodniej – zapewnia Agarwal.

Indie chcą różnicować ofertę

Zamiast intensywnie inwestować w pakowanie herbaty do sprzedaży detalicznej, aby bezpośrednio konkurować za granicą z mocno zakorzenionymi markami międzynarodowymi, Indie powinny w pierwszej kolejności wykorzystać możliwości związane z różnicowaniem oferty produktowej i podnoszeniem jakości na rynku krajowym. – Do tego musimy zadbać o pobudzenie krajowego spożycia, co wymaga dobrze skoordynowanej, ogólnobranżowej kampanii promującej herbatę jako kategorię i nadającej jej nowy, atrakcyjny wizerunek – dodaje Mohit Agarwal.

Tymczasem rozwój też ma swoje bariery. W Asamie możliwości wykorzystania gruntów pod uprawę w zorganizowanym sektorze plantacyjnym zostały już wyczerpane. Powiększanie powierzchni plantacji ograniczają zarówno przepisy ochrony środowiska zakazujące wycinki lasów, jak i stanowe regulacje określające maksymalną powierzchnię posiadanych gruntów. Produkcja na plantacjach korporacyjnych i tradycyjnych systematycznie maleje z roku na rok, przede wszystkim dlatego, że wysokie nakłady kapitałowe oraz długi okres oczekiwania na plony zahamowały niezbędne usuwanie starzejących się krzewów i zastępowanie ich nowymi nasadzeniami. – Natomiast drobni plantatorzy herbaty (Small Tea Growers, STG) wprowadzili do produkcji młodsze, wysokowydajne odmiany klonalne na gruntach rolnych przekształconych pod uprawę herbaty, które wcześniej nie były lasami. W rezultacie łączny wolumen zbiorów w Asamie utrzymuje się nie dzięki powiększaniu dużych plantacji, lecz przede wszystkim dzięki rosnącej wydajności i udziałowi sektora drobnych producentów. Tak wygląda przyszłość indyjskiej herbaty – podsumowuje Mohit Agarwal.

Dołącz do dyskusji - napisz komentarz

Prosimy o zachowanie kultury wypowiedzi.
Obraźliwe komentarze są blokowane wraz z ich autorami.

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.

Dodaj pierwszy komentarz i bądź motorem nowej dyskusji. Zachęcamy do tego.