Prawo zamiast siły. Navanethem „Navi” Pillay laureatką Pokojowej Nagrody Nobla 2026

Jak ogłosił w Oslo przewodniczący Komitetu Jørgen Watne Frydnes, Pillay otrzymała wyróżnienie za „niezłomną odwagę, prawość oraz wysiłki na rzecz pokoju i prawa międzynarodowego”. Komitet podkreślił, że w swojej długiej karierze konsekwentnie pociągała przywódców państwowych do odpowiedzialności, dając nadzieję ofiarom przemocy.

Od walki z apartheidem do globalnych trybunałów

Życiorys Navi Pillay to kronika walki o sprawiedliwość, która zaczęła się w Durbanie pod rządami rasistowskiego reżimu apartheidu. Jako kobieta pochodzenia tamilskiego musiała pokonać ogromne bariery systemowe. Stała się pierwszą kobietą, która otworzyła własną praktykę prawniczą w prowincji Natal, broniąc m.in. Nelsona Mandelę i innych więźniów politycznych. W 1995 roku przeszła do historii jako pierwsza niebiała kobieta powołana do Sądu Najwyższego RPA.

Świat zapamięta ją jednak przede wszystkim z fundamentalnego wkładu w rozwój sprawiedliwości międzynarodowej:

Wiadomość w historycznej sali i żart z Trumpa

Co symboliczne, informacja o przyznaniu nagrody zastała laureatkę w Norymberskim Pałacu Sprawiedliwości – dokładnie w słynnej sali nr 600, w której 80 lat temu sądzono zbrodniarzy nazistowskich. Zgromadzeni na konferencji prawnicy powitali nową noblistkę owacją na stojąco. Pillay zadedykowała nagrodę „wszystkim ofiarom międzynarodowych zbrodni”.

Odbierając gratulacje i słysząc niesłabnące brawa, 85-latka pozwoliła sobie na chwilę humoru, nawiązując do ogromnych politycznych ambicji prezydenta USA, który publicznie liczył na to wyróżnienie. „Jeśli poklaszczecie jeszcze przez chwilę, być może podzielę się tą nagrodą z Donaldem Trumpem” – zażartowała w nagraniu opublikowanym przez Amnesty International.

Nobel w ogniu geopolitycznego konfliktu

Decyzja Komitetu Noblowskiego natychmiast wywołała ogromne reperkusje dyplomatyczne i zarysowała głębokie podziały na linii globalnych mocarstw:

Mimo politycznej burzy eksperci podkreślają, że tegoroczny wybór to triumf idei „prawa przed siłą”. Komitet Noblowski przypomniał, że trwały pokój na świecie nie jest możliwy bez sprawnie działającego, niezależnego systemu prawnego.

Wartość tegorocznej nagrody wynosi rekordowe 12 milionów koron szwedzkich (ok. 1,2 mln dolarów). Oficjalne wręczenie wyróżnienia odbędzie się zgodnie z tradycją 10 grudnia 2026 roku w Oslo.

Zdjęcie:  Wkipedia, High Commissioner Navy Pillay at the 26th session of the Human Rights Council.